Komórkowe i terapeutyczne mRNA – dlaczego ogony poli(A) są takie ważne

Andrzej Dziembowski^1,2
¹ Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej. Trojdena 4 02-109,
Warszawa, Polska
² Wydział biologii, Uniwersytet Warszawski, Miecznikowa 1, 02-096, Warszawa, Polska

Szczepionki mRNA stały się rewolucją na rynku leków biologicznych i w istotny sposób przyczyniły się do opanowania pandemii koronawirusa. Zjawisko to wyraźnie zwiększyło zainteresowanie badaniami nad tym, jak regulowana jest stabilność mRNA w komórkach. Wiedza ta może stanowić podstawę do projektowania bardziej stabilnych, a przez to skuteczniejszych leków mRNA. Zarówno terapeutyczne, jak i komórkowe mRNA mają bardzo podobną budowę, a szlaki ich degradacji są w dużej mierze zbieżne. Z drugiej strony, różne typy komórek – w tym komórki występujące w naszym organizmie – mogą znacząco różnić się pod względem przetwarzania i kontroli losów mRNA w cytoplazmie. W swoim wykładzie przedstawię aktualny stan wiedzy na temat regulacji stabilności terapeutycznych i komórkowych mRNA, ze szczególnym uwzględnieniem roli ogonów poli(A). Podzielę się również wynikami naszych najnowszych badań pochodzących z laboratorium, które pozwoliły odkryć nieoczekiwany mechanizm stabilizacji mRNA stosowanego w szczepionkach[1].

Referencje

1. Krawczyk i inni, Re-adenylation by TENT5A enhances efficacy of SARS-CoV-2 mRNA vaccines. Nature, 2025 May;641(8064):984-992

---

Prof. dr hab. Andrzej Dziembowski jest wybitnym biologiem molekularnym, biochemikiem i genetykiem, specjalizującym się w badaniach nad metabolizmem RNA oraz post-transkrypcyjną regulacją ekspresji genów. Jest kierownikiem Laboratorium Biologii RNA – Grupa ERA Chairs w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej (IIMCB) w Warszawie oraz profesorem na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.

W swojej pracy naukowej prof. Dziembowski koncentruje się na mechanizmach regulacji RNA w organizmach eukariotycznych, analizując procesy degradacji i przetwarzania kwasów nukleinowych oraz funkcję enzymów uczestniczących w metabolizmie RNA. Prof. Dziembowski jest członkiem European Molecular Biology Organization (EMBO), Academia Europaea oraz Polskiej Akademii Nauk. Za swoje osiągnięcia naukowe otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia, w tym prestigjny ERC Advanced Grant, nagrody Ministra Edukacji i Nauki, nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz dwukrotnie nagrodę Prezesa Rady Ministrów.