Chemia medyczna białka PD-L1:
nowe strategie i nieoczekiwane obserwacje

Radoslaw Kitel¹, Justyna Kocik-Krol¹, Damian Muszak¹, Agnieszka Maslanka^1,2, Ewa Surmiak¹, Katarzyna Magiera-Mularz¹, Bogdan Musielak¹, Malgorzata Stec³, Marcin Surmiak⁴, Maciej Siedlar³, Aneta Nieznanska¹, Michal Mikula⁵, Lukasz Skalniak<sup>1

1</sup> Department of Organic Chemistry, Faculty of Chemistry, Jagiellonian University, Krakow, Poland
² Doctoral School of Exact and Natural Sciences, Jagiellonian University, Krakow, Poland
³ Department of Clinical Immunology, Institute of Pediatrics, Jagiellonian University Medical College, Krakow, Poland
⁴ Bioengineering and Cell Imaging Laboratory, Center for the Development of Therapies for Civilization and Age-Related Diseases, Jagiellonian University Medical College, Krakow, Poland
⁵ Department of Genetics, Maria Sklodowska-Curie National Research Institute of Oncology, Warsaw, Poland

Jak przebiega proces optymalizacji struktury chemicznej potencjalnych leków? Dlaczego należy zachować pokorę we własnych osądach? Dlaczego warto znać podstawy badanych procesów i dlaczego warto otwierać się na akceptowanie nieprzewidzianych rezultatów? Wszystkiego tego dowiesz się na przykładzie naszej 10-letniej przygody z blokowaniem interakcji pomiędzy błonowymi białkami PD-1 i PD-L1.

Terapie oparte o blokowanie oddziaływania PD-1/PD-L1 z zastosowaniem przeciwciał terapeutycznych stały się w ostatnim dziesięcioleciu fundamentem współczesnej immunoterapii. Choć stworzenie małych, prawdopodobnie korzystniejszych w użyciu cząsteczek zdolnych zastąpić przeciwciała pozostaje ambitnym, nadal nieosiągniętym celem, droga do niego okazała się pełna wartościowych spostrzeżeń. Prace prowadzone przez grupy naukowe na całym świecie ujawniły szereg nieoczekiwanych mechanizmów oraz zjawisk, które poszerzyły nasze rozumienie interakcji PD-1/PD-L1 i inspirowały kolejne etapy badań. Nasze doświadczenia pokazują, że nawet jeśli ostateczny cel pozostaje odległy, to sam proces odkrywania może przynieść satysfakcję, jak również rezultaty o znacznej wartości poznawczej i praktycznej.

Praca współfinansowana ze środków Narodowego Centrum Nauki, przyznanych w ramach projektu Sonata Bis 11 nr 2021/42/E/NZ7/00422.

---

Łukasz Skalniak ukończył w 2008 r. studia na kierunku biotechnologia na Wydziale Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2013 r. uzyskał na tym samym wydziale doktorat z biochemii, realizując pracę doktorską pod kierunkiem prof. dr hab. Jolanty Jury. Następnie przeniósł się na Wydział Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, aby wprowadzać i opracowywać oparte na hodowlach komórkowych metody testowania bioaktywności związków syntetycznych, projektowanych w nowo utworzonym Zespole Biologii Chemicznej i Projektowania Leków, kierowanym przez prof. Tadeusza Holaka.

W 2022 roku uzyskał tytuł naukowy doktora habilitowanego w dyscyplinie nauki chemiczne. W ramach rozwoju naukowego spędził sześć miesięcy w laboratorium prof. Johannesa Buchnera na Uniwersytecie Technicznym w Monachium i odbył szereg krótkoterminowych wyjazdów zagranicznych. Obecnie kieruje Zespołem Chemii Bioorganicznej i Medycznej na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie wspiera interdyscyplinarną współpracę między chemikami i biochemikami w zakresie eksperymentalnych immunoterapii oraz terapii celowanych.